Bij de aankomende uitreiking van de Academy Awards zou de Franse productie The Artist pas de tweede stomme film in de geschiedenis kunnen worden die ervandoor gaat met de allerbelangrijkste Oscar. Enkel het oorlogsepos Wings uit 1927 wist de prijs voor de beste film in de wacht te slepen als stille rolprent, sindsdien zijn het enkel geluidsfilms geweest die deze eer toebedeeld kregen. Is het Michel Hazanavicius dan echt gelukt om een prachtige film te maken die de stijl eer aandoet, of krijgt het geheel misschien toch wat meer aandacht door de onconventionele gimmick?

Je zou bijna het laatste verwachten als je hoort dat de regisseur eerst besloot om een geluidsloze film te maken, voordat hij ook maar had nagedacht over het scenario dat hij wilde verfilmen. Een dergelijke werkwijze kan snel uitmonden in een teleurstellend geval van vorm boven verhaal, maar wonderbaarlijk genoeg is het de Fransman gelukt om zowel een hommage neer te zetten als een stomme film die ook op zichzelf op alle fronten werkt.


Een belangrijke factor voor dit succes is waarschijnlijk het decor waarin schrijver en regisseur Hazanavicius het geheel heeft laten afspelen. Geheel in stijl met het uiterlijk van de film volgen we George Valentin, een fictieve acteur die in de jaren '20 de grootste filmster van Hollywood is geworden. Met name zijn avonturenfilms trekken veel bezoekers, maar wanneer de techniek het toelaat om geluid toe te voegen aan de producties blijkt hij al snel aan de kant gezet te worden.

Het is een situatie waarin destijds vele echte sterren zich hebben gevonden, en net als hier is het maar weinig acteurs gelukt om de overgang succesvol te doorlopen. De geluidsfilm zorgde dan ook voor een nieuwe golf van jonge sterren, wat we hier terugvinden in de vorm van Peppy Miller. In tegenstelling tot George weet zij het nieuwe medium juist in haar voordeel te benutten, waardoor we zowel het succes als de last van de komst van geluid meemaken.


De rode draad van het verhaal lijkt niet erg origineel en doet regelmatig denken aan andere klassiekers als Sunset Blvd en A Star is Born, maar Hazanavicius claimt niet eens zeker te weten of hij die laatste film wel heeft gezien. Het zit hem dan ook vooral in de details waarin de film weet uit te blinken, en gelukkig zit het bomvol met iconische momenten. Of het nu gaat om Peppy die de jas van George draagt alsof hij er zelf in zit of de prachtige nachtmerrie van de acteur, diverse scènes zullen nog lang in je hoofd blijven zitten.

Dit is ook mede de verdienste van Jean Dujardin en Bérénice Bejo, die voor hun hoofdrollen al diverse prijzen hebben verdiend en nog kans maken op hun eigen Oscar. Dujardin lijkt hier helemaal op zijn plaats als de goedlachse acteur met trekjes van Gene Kelly, terwijl hij ook de meer dramatische scènes over onder andere zelfmoord emotie weet te geven. Ook de diverse bijrollen van bekende acteurs als John Goodman, James Cromwell en Malcolm McDowell lijken enkel op hun plaats en leiden niet af.


In een tijd waarin het 3D-geweld overal om je heen te zien is in kraakhelder beeld is het bovendien verfrissend om weer eens een film in zwart-wit en 4:3-verhouding te zien. De ouderwetse beeldverhouding legt de nadruk nog meer op de acteurs, terwijl het ontbreken van kleur laat zien wat een regisseur dan allemaal met contrast kan bereiken. Dit succes moet niet direct aangegrepen worden om nodeloos nieuwe producties in zwart-wit op te nemen, maar hier is het effect zeer stijlvol toegepast.

Het is Michel Hazanavicius dus gelukt om zowel zijn respect te betuigen aan zijn favoriete films als zelf een nieuwe klassieker te creëren. We moeten nog maar afwachten of The Artist zijn gedeelde favorietenrol met Hugo kan waarmaken bij de Academy Awards, maar het staat vast dat de bijzondere productie zijn plekje in de filmgeschiedenis alvast heeft verdiend. Een Oscar zou de kers op de taart zijn voor Hazanavicius, maar ook zonder gouden beeldje mag de Fransoos bijzonder trots zijn op wat hij heeft neergezet.